تبانی غول‌های سخت‌افزار؛ پشت‌پرده گرانی رم و کنسول‌های بازی فاش شد

اگر در ماه‌های گذشته به فکر ارتقای رم کامپیوتر خود بوده‌اید یا با دیدن برچسب قیمت کنسول‌های بازی و قطعات سخت‌افزاری برق از سرتان پریده، ظاهرا مقصران اصلی این وضعیت مشخص شده‌اند. یک دادخواست گروهی جدید که در دادگاه فدرال کالیفرنیای شمالی ثبت شده، سه غول بزرگ تولیدکننده حافظه در جهان یعنی سامسونگ (Samsung)، اس‌کی هاینیکس (SK Hynix) و میکرون (Micron) را به تبانی و دست‌کاری عمدی قیمت‌ها در بازار متهم کرده است.

چرخش از گیمرها به سمت هوش مصنوعی

بر اساس مستندات این پرونده، این سه شرکت که در واقع انحصار کامل بازار حافظه دنیا را در دست دارند، متهم به رفتار ضد رقابتی هماهنگ شده‌اند. ماجرا از این قرار است که این سه کمپانی به‌طور هم‌زمان، خطوط تولید حافظه‌های مصرفی پلتفرم پی‌سی (مانند رم‌های DDR4 و DDR5) را کاهش داده‌اند تا ظرفیت خود را به سمت تولید حافظه‌های پهنای باند بالا (HBM) سوق دهند؛ حافظه‌های گرانی که این روزها دیتاسنترهای غول‌پیکر هوش مصنوعی تشنه پذیرا شدن آن‌ها هستند.

در یک بازار آزاد و نرمال، وقتی چند بازیگر بزرگ یک بخش از بازار را رها می‌کنند، شرکت‌های کوچک‌تر وارد میدان می‌شوند تا سهم بازار را مال خود کنند. اما اینجا داستان کاملا متفاوت است. ورود به این رقابت برای هر شرکت جدیدی تقریبا غیرممکن است؛ چرا که ساخت یک کارخانه مدرن تولید حافظه (DRAM) بین ۱۵ تا ۲۰ میلیارد دلار هزینه برمی‌دارد، سال‌ها زمان می‌برد و تجهیزات پیشرفته لیتوگرافی آن تنها توسط یک شرکت هلندی تأمین می‌شود که آن هم از سال‌ها قبل توسط همین سه غول بزرگ پیش‌خرید شده است.

سایه تاریک گذشته بر سر بازار امروز

این اولین باری نیست که نام این سه شرکت در پرونده‌های تبانی به چشم می‌خورد. در سال ۲۰۰۵، سامسونگ و هاینیکس به جرم تبانی در قیمت‌گذاری حافظه متهم شدند و در نهایت مجبور به پرداخت جریمه‌های سنگین (به ترتیب ۳۰۰ و ۱۸۰ میلیون دلار) شدند. گمانه‌زنی‌هایی وجود دارد که بین سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۸ نیز اتفاق مشابهی رخ داده بود، هرچند در آن زمان حکم قضایی صادر نشد.

در واکنش به این ادعاها، شرکت آمریکایی میکرون بیانیه‌ای صادر و اعلام کرده است:

تأثیر مستقیم بر جیب گیمرها؛ از پی‌سی تا کنسول‌ها

این کاهش عرضه و افزایش بی‌سابقه قیمت رم و حافظه‌های ذخیره‌سازی، ضربه مهلکی به صنعت بازی‌های ویدئویی وارد کرده است. نگاهی به وضعیت بازار، عمق این فاجعه را نشان می‌دهد:

• ولو (Valve): به دلیل همین هزینه‌ها، قیمت استیم دک نسخه ۲۰۲۲ خود را نزدیک به ۵۰ درصد افزایش داد و پروژه استیم ماشین جدید آن‌ها نیز با برچسب قیمت بالای ۱۰۰۰ دلار عملا کار سختی در بازار دارد.
• کنسول‌های خانگی: سونی، مایکروسافت و نینتندو همگی مجبور شده‌اند قیمت پلی‌استیشن ۵، ایکس‌باکس سری ایکس و نینتندو سوییچ را دست‌خوش تغییر و افزایش کنند.
• اپل و دیگر غول‌ها: حتی اپل نیز پس از شکست در پیدا کردن زنجیره تأمین جایگزین، مجبور به افزایش قیمت محصولات خود شد.

بدتر از همه اینکه طبق پیش‌بینی مایکروسافت، اوضاع به این زودی‌ها آرام نخواهد شد. ردموندی‌ها اعلام کرده‌اند که قیمت رم و هارد کنسول‌ها تاکنون بیش از ۲.۵ برابر افزایش یافته و انتظار می‌رود تا پاییز سال ۲۰۲۷، این قیمت‌ها یک بار دیگر دو برابر شوند.

این دادگاه حالا به دنبال دریافت خسارت برای مصرف‌کنندگان و صادر کردن حکمی است که این تبانی و انحصارطلبی را متوقف کند؛ تصمیمی که می‌تواند سرنوشت قیمت‌گذاری قطعات سخت‌افزاری و کنسول‌های بازی را برای سال‌های آینده مشخص کند.